የፍጻሜ ዘመን ጥናት
የታሪክ ፍጻሜና የዘላለም ተስፋ
“ከዚያም እኛ በሕይወት ያለን… ከእነርሱ ጋር… ጌታን በአየር ላይ ለመገናኘት እንነጠቃለን።”1ኛ ተሰሎንቄ 4:16–17
የፍጻሜ ዘመን ጥናት የመጽሐፍ ቅዱስ ታላቅ ታሪክ ወደሚደመደምበት የመጨረሻው መድረክ የሚወስደን ጥልቅ ሥነ-መለኮታዊ ካርታ ነው። ይህ ጥናት በቀላሉ "የመጨረሻዎቹን ዘመናት" ክስተቶች ከመዘርዘር ባለፈ፣ እግዚአብሔር ለሰው ልጅ፣ ለታሪክ ሂደትና ለመላው አጽናፈ ዓለም ያዘጋጀውን የመጨረሻ ዕጣ ፈንታና የቤዛነት ፍጻሜ በሚገባ ይተነትናል። ይህ ርዕሰ ጉዳይ ለጥቂት የትንቢት ተመራማሪዎች ብቻ የተተወ የማወቅ ጉጉት ማርኪያ ሳይሆን፣ የክርስትና እምነት የጀርባ አጥንት ነው። ለዕለት ተዕለት ሕይወታችን ትክክለኛ ዓላማ፣ ለሥነ-ምግባራችን ጠንካራ መሠረት፣ እንዲሁም በፈተና ውስጥ ለሚያልፈው ማኅበረ ምዕመናን ለማይናወጥ ተስፋው መልሕቅ የሚሰጥ ወሳኝ ትምህርት ነው። በክርስትና የፍጻሜ ዘመን ጥናት ልብ ውስጥ፣ በተለይም እንደ ዳንኤል፣ የተሰሎንቄ መልእክቶች፣ እንዲሁም የዮሐንስ ራእይ ባሉ መጻሕፍት በስፋት የተገለጹና እርስ በርስ በጥብቅ የተያያዙ አራት ታላላቅ ታሪካዊና ሥነ-መለኮታዊ ክስተቶች ይገኛሉ።
የንጉሡ መመለስ
ከእነዚህ ታላላቅ ክስተቶች መካከል ዋነኛውና ማዕከላዊው የንጉሡ መመለስ (የክርስቶስ ዳግም ምጽዓት) ነው። የኢየሱስ ክርስቶስ ዳግም ወደ ምድር መምጣት፣ በስውር፣ በመንፈስ ወይም በምሳሌያዊ መንገድ ብቻ የሚከናወን ሳይሆን፤ ዐይን ሁሉ እያየው፣ በግልጽ፣ በሚዳሰስ ሁኔታና በታላቅ መለኮታዊ ክብር የሚሆን ነው። እርሱ እንደ መጀመሪያው ምጽአቱ በቤተ ልሔም ግርግም በትሕትና እንደተወለደው ደካማ ሕፃን፣ ወይም በመስቀል ላይ መከራን እንደተቀበለው መከረኛ ሳይሆን፤ እንደ አሸናፊ ንጉሠ ነገሥት፣ የሠራዊት ጌታና የዓለም ሁሉ ፍጹም ፈራጅ ሆኖ ይመጣል። ይህ አስደናቂ መመለስ፣ በስሙ ላመኑትና በታማኝነት ለጠበቁት ቅዱሳን የመጨረሻው የማዳን፣ የነጻነትና የተስፋቸው ሁሉ ፍጻሜ ሲሆን፤ ክርስቶስን ለካደውና በዓመጽ ለጸናው ዓለም ደግሞ የጽድቅ ፍርድ መጀመሪያ ነው።
የሙታን ትንሣኤ
ይህ የክርስቶስ በክብር መገለጥ፣ የሰው ልጆችን ሁሉ ታሪክ ወደሚቀይረው ወደ ሁለተኛው ክስተት ማለትም ወደ ሙታን ትንሣኤ ያሸጋግራል። የክርስቶስ ዳግም ምጽዓት ጻድቃንም ሆኑ ኃጥአን ከሞት እንቅልፍ የሚነሡበትን ታላቅ ጊዜ ያስከትላል። ይህ ትንሣኤ፣ ሞት በሰው ልጅ ላይ የመጨረሻው ቃልና ገዥ እንዳልሆነ፣ እንዲሁም እግዚአብሔር የሰውን ሥጋ ጨምሮ ፍጥረቱን በሙሉ እንደሚያድስና እንደሚቤዥ የሚያሳይ ታላቅ የተግባር ማረጋገጫ ነው። በክርስቶስ ያንቀላፉት አማኞች፣ ጌታቸውን በሚመስል፣ በማይበሰብሰውና የከበረውን አካል ለብሰው ከክርስቶስ ጋር ለዘላለም ለመኖር በክብር ሲነሡ፤ የእግዚአብሔርን ጸጋ የገፉት ደግሞ፣ ፍትሕን ወደሚያስገኘው የመጨረሻው የፍርድ ዙፋን ፊት ለመቆም ይነሣሉ።
የመጨረሻው ፍርድ
ከሙታን ትንሣኤ ቀጥሎ፣ አጽናፈ ዓለማዊው የመጨረሻው ፍርድ ይከናወናል። እያንዳንዱ የሰው ልጅ፣ ታላቅም ሆነ ታናሽ፣ ሁሉን በሚመረምረው በእግዚአብሔር ታላቅና ነጭ የፍርድ ዙፋን ፊት ይቆማል። ይህ ቀን በታሪክ ውስጥ የተፈጸሙ ኢፍትሐዊ ድርጊቶችና ጭቆናዎች ሁሉ እውነተኛ ዳኝነት የሚያገኙበት፣ በጨለማ የተደበቁ የሰዎች ምስጢሮች፣ ሐሳቦችና ግብሮች ወደ ብርሃን የሚገለጡበት፣ እንዲሁም እያንዳንዱ ሰው በምድር ላይ በነበረው የሕይወት ዘመንና ለክርስቶስ ወንጌል በሰጠው ምላሽ መሠረት ትክክለኛውን ፍርድ የሚቀበልበት የመጨረሻው የፍትሕ ቀን ነው። ይህ ክስተት፣ እግዚአብሔር ፍጹም ጻድቅ፣ ቅዱስና ሉዓላዊ የፍጥረት ሁሉ ጌታ መሆኑን ለመላው አጽናፈ ዓለም በማያሻማ ሁኔታ የሚያረጋግጥ ነው።
የዘላለም ዕጣ ፈንታ
ከዚህ ጻድቅ ፍርድ በኋላ፣ የሰው ልጆች የዘላለም ዕጣ ፈንታ ለዘላለም ይወሰናል። ለቅዱሳን የተዘጋጀችው ገነት፣ በመጽሐፍ ቅዱስ "አዲስ ሰማይና አዲስ ምድር" ተብላ የተገለጸችው፤ እግዚአብሔር ራሱ ከሕዝቡ ጋር አብሮ የሚኖርባት፣ የኃጢአት እርግማን፣ የሥጋ ሕመም፣ የሐዘን እንባና ሞት ለዘላለም የሚወገዱባት ፍጹም የታደሰች ፍጥረት ናት። በሌላ በኩል ደግሞ ሲኦል፣ የብርሃን፣ የፍቅርና የሕይወት ሁሉ ምንጭ ከሆነው ከእግዚአብሔር ፊት ለዘላለም መለየትን ያመለክታል። የፍጻሜ ዘመን ጥናት፣ እግዚአብሔር መጀመሪያ በኤደን ገነት የጀመረውን ውብ የፍጥረት ታሪክ፣ በቀራንዮ መስቀል ላይ በልጁ ደም ያዳነውን የሰው ልጅ፣ በመጨረሻው ዘመን አዲስ ሰማይና አዲስ ምድርን በመፍጠር ወደ ፍጹም ክብር እንደሚያደርሰው የሚያውጅ፣ እጅግ ጥልቅና ሕያው የሆነ የተስፋ ትምህርት ነው።
የብሉይ ኪዳን ፍጻሜ ዘመን ትምህርት
የብሉይ ኪዳን የፍጻሜ ዘመን ትምህርት ለአዲስ ኪዳን ትምህርት ሁለተኛ ደረጃ ወይም አጭር መንደርደሪያ ብቻ ሳይሆን፣ የአዲስ ኪዳንን ሥነ-መለኮታዊ ሕንጻ የተሸከመ ጠንካራ መሠረት ነው። ምንም እንኳ በብሉይ ኪዳን ውስጥ የፍጻሜው ዘመን ምስጢር ሙሉ በሙሉ ተብራርቶ ባይገለጽም፣ ቅዱሳት መጻሕፍቱ እንደ “የጌታ ቀን”፣ “የመሲሑ መምጣት”፣ እንዲሁም “የሙታን ትንሣኤና የፍጥረት መታደስ” ያሉትን ታላላቅ የፍጻሜ ጽንሰ-ሐሳቦችን አቅፈው ይዘዋል። የአዲስ ኪዳን የፍጻሜ ዘመን ትምህርት ሙሉ በሙሉ አዲስ ፈጠራ ሳይሆን፣ በኢየሱስ ክርስቶስ ውልደት፣ ሕይወት፣ የሞት መስዋዕትነትና የትንሣኤ ድል አማካይነት የብሉይ ኪዳን የትንቢት ጥላዎችና ተስፋዎች ወደ ፍጹም ብርሃንና ታሪካዊ ፍጻሜ መምጣታቸውን የሚያውጅ ነው።
የዳንኤል ራዕይ (ዳንኤል 2 እና 7)
የብሉይ ኪዳን የፍጻሜ ዘመን ትምህርት በዳንኤል መጽሐፍ ውስጥ እጅግ አስደናቂና ትንቢታዊ በሆነ የራእይ ቋንቋ ተገልጿል። በዳንኤል ምዕራፍ 2 ላይ፣ የባቢሎኑ ንጉሥ ናቡከደነፆር በሕልሙ ያየውና የተለያዩ የምድር ኃያላን መንግሥታትን (Babylon, Medo-Persia, Greece, Rome) የሚወክለው ታላቅና አስፈሪ ምስል፣ በሰው እጅ ባልተፈነቀለች አንዲት ትንሽ ድንጋይ ተመቶ ሲደቅቅና እንደ ገለባ ሲበተን እናያለን። ያች ምስሉን የመታች ድንጋይም ምድርን ሁሉ የምትሞላ ታላቅ ተራራ ሆነች፤ ይህችም የሰው ልጆች ታሪክ ሲያበቃ ለዘላለም ጸንታ የምትኖረውንና ፈጽሞ የማትጠፋውን የእግዚአብሔርን መንግሥት ታመለክታለች።
በተመሳሳይ መልኩ በዳንኤል ምዕራፍ 7 ላይ፣ አራቱ አውሬዎች ፣ ጭካኔ የተሞላባቸው የሰው ልጅ ምድራዊ ኢምፓየሮች የፍርድ ጊዜያቸው ደርሶ ሲያልፉ፣ "የሰው ልጅ" የሚመስል መሲሕ ከሰማይ ደመና ጋር መጥቶ ዘላለማዊ ሥልጣን፣ ክብርና የማይሻር መንግሥት ከዘመናት ሽማግሌ ፣ ከእግዚአብሔር አብ ሲቀበል እንመለከታለን። ይህ ጥልቅ ትረካ የሚያስተምረን፣ የሰው ልጅ ታሪክ መቋጫ በምድራዊ ነገሥታት እብሪት፣ ፖለቲካዊ ኃይል ወይም የጦር መሣሪያ ሳይሆን፤ በእግዚአብሔር ፍጹም ሉዓላዊ ጣልቃ ገብነትና በመሲሑ ዘላለማዊ ንግሥና ፍጻሜውን እንደሚያገኝ ነው።
የጌታ ቀን
"የጌታ ቀን" በብሉይ ኪዳን ነቢያት ዘንድ በስፋት ከተሰበኩትና እጅግ ታዋቂ ከሆኑት የፍጻሜ ዘመን ጭብጦች አንዱ ነው። ይህ ሐረግ ተራ የ24 ሰዓት ቀንን ሳይሆን፣ እግዚአብሔር በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ ኃጢአትን ለመቅጣትና ሕዝቡን ለመታደግ የሚያደርገውን ወሳኝ፣ የመጨረሻና ሉዓላዊ ጣልቃ ገብነት ያመለክታል። ይህ የጌታ ቀን ድርብ ገጽታ አለው፦ በእግዚአብሔር ላይ ላመፁና ንስሐ ላልገቡ ኃጢአተኞች የፍርሃት፣ የቁጣና የጽኑ ፍርድ ጊዜ ሲሆን፤ በታማኝነት ለጠበቁት ሕዝቦቹ ደግሞ የመዳን፣ የነጻነት፣ የድልና የዘላለም ደስታ ቀን ነው። እንደ ኢሳይያስ፣ ኢዩኤልና አሞጽ ያሉ ነቢያት ይህንን ቀን እንደ ታላቅ ጨለማ፣ መንቀጥቀጥና ውድመት አድርገው በከባድ ቃላት ቢገልጹትም፣ ዋና ዓላማው ግን የእግዚአብሔርን ፍጹም ጻድቅነትና የፍትሕ ሚዛን በምድር ላይ ማረጋገጥ ነው። የብሉይ ኪዳኑ “የጌታ ቀን” በአዲስ ኪዳን ብርሃን ሲተረጎም፣ በቀጥታ ስለ ክርስቶስ ዳግም በክብር መምጣት ፣ ስለ መጨረሻው ጻድቅ ፍርድና ስለ አዲሱ ዓለም መመስረት የሚናገር ሆኖ እናገኘዋለን።
“የእግዚአብሔርን ቀን ለምትፈልጉ ወዮላችሁ! የእግዚአብሔርን ቀን ለምን ትፈልጋላችሁ? ጨለማ ነው እንጂ ብርሃን አይደለም።”
“ታላቁ የእግዚአብሔር ቀን ቀርቦአል፤ የእግዚአብሔር ቀን ድምፅ ቀርቦአል እጅግም ፈጥኖአል፤ ኃያሉም በዚያ በመራራ ልቅሶ ይጮኻል።”
የመሲሐዊ ተስፋዎች
የብሉይ ኪዳን የፍጻሜ ዘመን ትምህርት ዋነኛ የልብ ትርታና ተጠባቂ ማዕከል የመሲሑ ተስፋ ነው። ይህ ታላቅ ተስፋ፣ እግዚአብሔር የወደቀውን ዓለም ወደ ቀደመ ክብሩ የሚመልስበትን፣ እንዲሁም መንግሥቱን በጽድቅ፣ በፍትሕና በዘላለም ሰላም የሚያቋቁምበትን መለኮታዊ መሪ መምጣት በጉጉት የሚጠብቅ ነው። ይህ ሥነ-መለኮታዊ ሐሳብ በተለይ ከንጉሥ ዳዊት ጋር በተገባው ኪዳን ውስጥ በጥልቀት ሥር ሰዶ ይገኛል (2 ሳሙኤል 7:12–16)። የነቢያት መጻሕፍት ይህንን ተስፋ በተለያዩ አቅጣጫዎች ያብራሩታል፡-
ኢሳይያስ 9:6–7
ስለ መሲሑ መለኮታዊ ማንነት እና ስለ ግዛቱ ባህሪያት በጥልቀት ይናገራል። መሲሑን ተራ ሰብዓዊ ንጉሥ ብቻ ሳይሆን፣ "ድንቅ መካር፣ ኃያል አምላክ፣ የዘላለም አባት፣ የሰላም አለቃ" በማለት ይገልጸዋል፤ መንግሥቱም ፍጻሜ እንደሌለው ያረጋግጣል።
ኢሳይያስ 11
ይህ ክፍል የመሲሑን መንግሥት ፍጹም ሰላምና ፍትሕ የሰፈነበት መሆኑን በስፋት ይገልጻል። "ተኩላ ከበግ ጠቦት ጋር ይቀመጣል..." በማለት፣ በተፈጥሮ ጠላት የሆኑ አራዊትና ፍጥረታት እንኳ በመሲሑ ዘመን በሰላም አብረው እንደሚኖሩ፣ ይህም የኤደን ገነት ሰላም ዳግም መመለሱን ያሳያል።
ዳንኤል 7:13–14
የመሲሑን ማንነት ከተራ የዳዊት ዘርነት ከፍ አድርጎ፣ ሰማያዊ መነሻ እንዳለው በተለየ መንገድ ያሳያል። "የሰው ልጅ" ተብሎ የሚጠራው መሲሕ ከጥንት ዘመን ጀምሮ ሁሉን ከሚገዛ ከእግዚአብሔር ዘላለማዊ መንግሥትና ሥልጣን እንደሚቀበል ይናገራል። ኢየሱስ ክርስቶስም በወንጌላት ራሱን ለመግለጽ ይህንኑ ስም በስፋት ተጠቅሟል።
የሙታን ትንሣኤ እና የፍጥረት ሁሉ መታደስ
ከመሲሑ መምጣት ባሻገር፣ ለአዲስ ኪዳን የፍጻሜ ዘመን ትምህርት ማዕከላዊ መሠረት የሆነው ሌላው ታላቅ ሐሳብ የሙታን ትንሣኤ ነው። ይህ ትምህርት በተለይ በብሉይ ኪዳን የኋለኛ ጽሑፎች ውስጥ ይበልጥ ጎልቶና በግልጽ ይታያል። የሕዝቅኤል 37 የደረቁ አጥንቶች ሸለቆ ታሪክም፣ እስራኤልን ከምርኮ መመለስ ብቻ ሳይሆን፣ እግዚአብሔር ከተስፋ መቁረጥና ከሞት ጥላ ሥር አዲስ ሕይወትን የማውጣት አቅም እንዳለው የሚያሳይ ታላቅ ምሳሌ ነው። በአዲስ ኪዳን ደግሞ ይህ የብሉይ ኪዳን ትንሣኤያዊ እምነትና ተስፋ፣ በኢየሱስ ክርስቶስ አካላዊ ትንሣኤ አማካይነት የመጀመሪያ ፍሬውን አግኝቷል።
ኢሳይያስ 26:19“ሙታንህ ሕያዋን ይሆናሉ፥ ሬሳዎችም ይነሣሉ። በምድር የምትኖሩ ሆይ፥ ጠልህ የብርሃን ጠል ነውና፥ ምድርም ሙታንን ታወጣለችና ንቁ ዘምሩም።”
ዳንኤል 12:2“በምድርም ትቢያ ውስጥ ካንቀላፉቱ ብዙዎች ይነቃሉ፤ እኵሌቶቹ ወደ ዘላለም ሕይወት፥ እኵሌቶቹም ወደ እፍረትና ወደ ዘላለም ጕስቍልና።”
የብሉይ ኪዳን የፍጻሜ ዘመን ትምህርት የእስራኤልን መመለስና መዳን ብቻ ሳይሆን፣ ከዚያም እጅግ የሰፋ አጽናፈ ዓለማዊ ዕይታ አለው። ይህም የፍጥረት ሁሉ ከኃጢአት እርግማን ነጻ መውጣት፣ መለወጥና ወደ ፍጹም ክብር መታደስ ነው። “እነሆ፣ አዲስ ሰማይና አዲስ ምድር እፈጥራለሁ” (ኢሳ 65:17) የሚለው የእግዚአብሔር ቃል፣ የቤዛነት ታሪክ ታላቅ መደምደሚያ ሥጋን ጥሎ መሄድ ሳይሆን፣ መላው ፍጥረት ታድሶ እግዚአብሔር ከሕዝቡ ጋር ለዘላለም የሚኖርበት መሆኑን በጉጉት እንድንጠብቅ ያደርገናል።
የኢየሱስ ትምህርቶች በፍጻሜ ዘመን
የአዲስ ኪዳን የፍጻሜ ዘመን ትምህርት ማዕከላዊ ምሰሶ፣ በናዝሬቱ ኢየሱስ ልደት፣ አገልግሎት፣ ሞትና ትንሣኤ ላይ የተመሠረተ ነው። የኢየሱስ የፍጻሜ ዘመን ትምህርት፣ አይሁዳውያን ይጠብቁት ከነበረው "የአሁኑ ክፉ ዘመን" እና "የሚመጣው የክብር ዘመን" ከሚለው ባለ-ሁለትዮሽ ቀጥተኛ የጊዜ መስመር የተለየና እጅግ ጥልቅ ነው። የዚህም ትምህርት ዋነኛ ሥነ-መለኮታዊ መገለጫ፣ "አስቀድሞ የተጀመረ፣ ነገር ግን ገና ፍጻሜውን ያላገኘ" በሚለው ሚዛናዊ ውጥረት ውስጥ በጉልህ ይንጸባረቃል።
"አስቀድሞ" እና "ገና አይደለም" (Already and Not Yet)
የዚህ ታላቅ ትምህርት "አስቀድሞ" የሚለው ገጽታ የሚያመለክተው፣ በመጥምቁ ዮሐንስ አዋጅና በኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ምድር መምጣት፣ የእግዚአብሔር መንግሥት ወደዚህ ዓለም ሰብራ መግባቷን ነው። ኢየሱስ በምድር በተመላለሰበት ወቅት ባደረገው ፈውስ፣ አጋንንትን በማውጣቱ፣ ማዕበልን በመገሠጹ፣ እንዲሁም በሞቱና በትንሣኤው፣ በክፋት ኃይላት ላይ ያለው የመጨረሻው ድል አስቀድሞ ተረጋግጧል። ኢየሱስ ራሱም “እኔ ግን በእግዚአብሔር መንፈስ አጋንንትን የማወጣ ከሆንሁ፥ እንግዲህ የእግዚአብሔር መንግሥት ወደ እናንተ ደርሳለች” (ማቴዎስ 12:28) በማለት፣ መንግሥቱ በተአምራቱና በሥራው አሁን መጀመሯን አስረግጦ ተናግሯል። የዕውሩን ዓይን ሲያበራ፣ ለምጻሙን ሲያነጻና ሙታንን ከመቃብር ሲያስነሳ፣ ገና ወደፊት የሚመጣው የፍጻሜ ዘመን የፈውስና የሕይወት ኃይል፣ ወደ አሁኑ ዘመን ሰብሮ መግባቱን በተግባር እያሳየን ነበር።
በሌላ በኩል ደግሞ፣ "ገና አይደለም" (Not Yet) የሚለው ገጽታ የሚያሳየው፣ የእግዚአብሔር መንግሥት ሙሉ በሙሉ በሙላት ፍጻሜዋን ያላገኘችበትንና ገና በመጠባበቅ ላይ ያለውን ሁኔታ ነው። ክርስቶስ የሞትና የኃጢአትን ኃይል በመስቀል ላይ ቢሰብረውም፣ ዓለም አሁንም በኃጢአት፣ በበሽታ፣ በመከራና በሥጋዊ ሞት ቁጥጥር ሥር ትገኛለች። ለዚህም ነው ጌታ ደቀ መዛሙርቱን "መንግሥትህ ትምጣ" (ማቴ 6:10) ብለው አጥብቀው እንዲጸልዩ ያስተማራቸው። ይህ የመንግሥቱ ፍጹም መገለጥና ፍጻሜ የሚመጣው፣ ኢየሱስ በክብር በድጋሚ ሲመለስ ብቻ ነው፤ ያም የመጨረሻው ፍርድ የሚካሄድበት፣ የሙታን ትንሣኤ የሚከናወንበት፣ እና አዲስ ሰማይና አዲስ ምድር የሚመሠረትበት ታላቅ ዘመን ነው።
የደብረ ዘይት ተራራ ስብከት
ማቴዎስ 24–25፤ ማርቆስ 13፤ ሉቃስ 21
ከኢየሱስ ትምህርቶች መካከል እጅግ ዝርዝርና ጥልቅ የሆነው የፍጻሜ ዘመን ትምህርት "የደብረ ዘይት ተራራ ስብከት" ሲሆን፣ ይህ ስብከት የተሰጠበት ታሪካዊ ዳራ እጅግ አስገራሚ ነው። ኢየሱስና ደቀ መዛሙርቱ ከኢየሩሳሌም ቤተ መቅደስ ወጥተው፣ ከቤተ መቅደሱ ትይዩ ባለው በደብረ ዘይት ተራራ ላይ ተቀምጠው ሳለ፣ ደቀ መዛሙርቱ የታላቁን የሄሮድስን ቤተ መቅደስ ሕንፃዎች ውበትና ግዙፍ ድንጋዮች እያደነቁ አሳዩት። ኢየሱስ ግን "ድንጋይ በድንጋይ ላይ ሳይፈርስ በዚህ አይቀርም" በማለት አስደንጋጭና የማይታመን ትንቢት ተናገረ። በዚህ ጊዜ ደቀ መዛሙርቱ በድንጋጤ ስለ ቤተ መቅደሱ ጥፋትና ስለ ዘመኑ መጨረሻ ምልክት ጠየቁት።
በዚህ ታላቅ ስብከት ውስጥ፣ ኢየሱስ የቅርብ ጊዜና የረጅም ጊዜ ክስተቶችን አጣምሮ በተደራረበ የትንቢት ዕይታ ያቀርባል። ይህም ማለት፣ ልክ ከሩቅ ሆነው ሁለት ተራራዎችን ሲያዩ ተያይዘው እንደሚመስሉ ሁሉ፤ ኢየሱስም አንዱን ትንቢት በ70 ዓ.ም የሮም ሠራዊት ፣ በጄኔራል ቲቶ መሪነት ኢየሩሳሌምን በከበበና ቤተ መቅደሱን ባፈረሰ ጊዜ የቅርብ ጊዜው ፍጻሜ ሲተገብረው፣ ሌላውን ደግሞ በዓለም ታሪክ መጨረሻ የሰው ልጅ በክብር ሲመጣ የሚፈጸመውን፣ የረጅም ጊዜውን ፍጻሜ በአንድ ላይ አዋህዶ ያሳየናል።
በስብከቱ የተነሱ ዋና ዋና ጭብጦች:
-
የመጨረሻው ዘመን ምልክቶች
ጦርነቶችና የጦርነት ወሬዎች፣ ራብ፣ የመሬት መንቀጥቀጦች፣ በክርስቲያኖች ላይ የሚነሳ ዓለም አቀፍ ስደት፣ እንዲሁም ብዙዎችን የሚያስቱ ሐሰተኛ ክርስቶሶችና ነቢያት መነሳት።
-
የጥፋት ርኩሰት
በነቢዩ ዳንኤል የተነገረው፣ በቅዱስ ስፍራ የሚቆመው የረከሰ ድርጊት። ይህ በከፊል በሮማውያን የ70 ዓ.ም. ጥፋት የተፈጸመ ሲሆን፣ በመጨረሻው ዘመን ለሚነሳው የክርስቶስ ተቃዋሚ ዋነኛ ማሳያ ነው።
-
የሰው ልጅ መምጣት
የፀሐይ መጨለምና የከዋክብት መውደቅን ተከትሎ፣ የሰው ልጅ (ኢየሱስ) በኃይልና በብዙ ክብር በሰማይ ደመና መምጣቱን ያሳያል። መላእክቱንም ልኮ የተመረጡትን ከአራቱ ነፋሳት ይሰበስባል (ማቴ 24:30–31)።
-
ንቃት እና ዝግጁነት
የስብከቱ ዋነኛ ትኩረት ጊዜን ማስላት ሳይሆን፣ የልብ ዝግጅት ነው። “ንቁ፣ ጌታችሁ በየትኛው ቀን እንደሚመጣ አታውቁምና” (ማቴ 24:42) በማለት፣ በአሥሩ ቆነጃጅትና መክሊት ምሳሌዎች ዘወትር ተዘጋጅቶ መገኘትን አጽንኦት ይሰጣል።
የሐዋርያው ጳውሎስ የፍጻሜ ዘመን ትምህርት
ሐዋርያው ጳውሎስ በአዲስ ኪዳን ውስጥ የፍጻሜ ዘመን ትምህርትን እጅግ በጣም ሥርዓታዊ፣ ጥልቅና ተግባራዊ በሆነ መንገድ ያቀረበ ታላቅ ሥነ-መለኮት ጸሐፊ ነው። ለእርሱ የፍጻሜ ዘመን አስተምህሮ ማዕከሉ ገና ወደፊት ስለሚከሰቱ ታሪካዊ ክስተቶች ማውራት ብቻ ሳይሆን፣ የአሁኑን የክርስትና ሕይወት በመሠረታዊነት የሚቀርጽና የሚገልጽ ሕያው እውነት ነው። ጳውሎስ የክርስቶስን ዳግም ምጽዓት (1ኛ ተሰሎንቄ 4፡16-17)፣ የሙታንን አካላዊ ትንሣኤ (1ኛ ቆሮንቶስ 15)፣ እንዲሁም የመጨረሻውን ፍርድና የቅዱሳንን ሽልማት (2ኛ ቆሮንቶስ 5፡10) በግልጽ ያስተምራል። የፍጻሜ ዘመን ትምህርት ለእርሱ የረዥም ጊዜ የሩቅ ተስፋ ብቻ አይደለም፤ ይልቁንም፣ "በክርስቶስ" የተሰኘው አዲስ ማንነት፣ አማኞች አስቀድሞ "አዲስ ፍጥረት" (2 ቆሮ 5:17) እንደሆኑና ከዘመኑ መጨረሻ በፊት የወደፊቱን የክብር ኃይል አሁን መለማመድ እንደጀመሩ የሚያሳይ ታላቅ ትምህርት ነው።
የሥጋ ትንሣኤ - 1ኛ ቆሮንቶስ 15
የአማኞች የሥጋ ትንሣኤ የሐዋርያው ጳውሎስ የፍጻሜ ዘመን ትምህርት ቁልፍ ምሰሶ ነው። ሥጋን እንደ ርኩስና ነፍስን እንደ ታሳሪ አድርጎ ከሚመለከተው የዘመኑ የግሪክ ፈላስፎች አስተሳሰብ በተለየ መልኩ፣ የሰው ልጅ ሙሉ በሙሉ መዳን ሥጋውንም እንደሚያካትት ጳውሎስ በጥብቅ ያስተምራል። እግዚአብሔር ሥጋን ፈጥሯል፣ ኃጢአት ያበላሸውን ይህንኑ ሥጋም በክብር ያድሰዋል።
ጳውሎስ የክርስቶስን ትንሣኤ እንደ በኩር ፍሬ ሞዴል በመውሰድ፣ አማኞች የሚነሡት በአሁኑ ጊዜ ባላቸው ደካማና ሟች ሥጋ ሳይሆን፣ በተለወጠና በከበረ ሥጋ እንደሆነ ይናገራል። ሥጋዊ አካል በመበስበስ፣ በውርደትና በድካም ይዘራል፤ ነገር ግን ከመበስበስ የጸዳ፣ ክብር የተሞላና በመንፈስ ቅዱስ ኃይል የሚመራ መንፈሳዊ አካል ሆኖ ይነሣል። ይህ ትንሣኤ እግዚአብሔር ለመጀመሪያው ፍጥረት ያለውን ዘላለማዊ ዓላማ ወደ ፍጹምነት ማድረሱን ያሳያል።
የክርስቶስ ዳግም ምጽዓት እና ታሪካዊ ዳራው
ጳውሎስ የክርስቶስን በክብር መመለስ ለመግለጽ "ፓሩሲያ" የሚለውን ታዋቂ የግሪክ ቃል ይጠቀማል። በ1ኛው ክፍለ ዘመን በሮም ግዛት፣ "ፓሩሲያ" ማለት አንድ ኃያል ንጉሥ አሸናፊ ሆኖ ወደ አንዲት ከተማ የሚያደርገውን የክብር ጉብኝት ያመለክታል። ንጉሡ ሲመጣ የከተማዋ ዜጎች እርሱን ለመቀበል ከከተማዋ ወጥተው ወደ መንገድ ይሄዱና፣ አጅበውት ወደ ከተማዋ በታላቅ የድል አከባበር ይገባሉ። ጳውሎስ ይህንን ፖለቲካዊ ቃል ወስዶ ክርስቲያናዊ ትርጉም ሲሰጠው፣ ክርስቶስ እንደ አሸናፊ ንጉሥ ከሰማይ ሲመጣ፣ አማኞች ፣ በሕይወት ያሉትና የተነሱት፣ እርሱን በአየር ላይ ተቀብለው ወደ ታደሰችው ምድር በክብር እንደሚያጅቡት ለማሳየት ነው።
በ1ኛ ተሰሎንቄ 4:13–18 ላይ ጳውሎስ ይህንን ሐሳብ የሚያዝኑ አማኞችን ለማረጋጋት እንደ እረኛ ይጠቀምበታል፡- የተሰሎንቄ ክርስቲያኖች "ክርስቶስ ዳግም ሳይመለስ በሞት የተለዩን ወገኖቻችን ከዚህ ታላቅ የፓሩሲያ ክብር ይጎድሉ ይሆን?" ብለው በሐዘን ተጨንቀው ነበር። ጳውሎስ ግን፣ በክርስቶስ ያንቀላፉት ከክብሩ እንደማይጎድሉ፣ እንዲያውም በትንሣኤ እንደሚቀድሙ በማስረገጥ ያጽናናቸዋል። ከዚያም በሕይወት ያሉት ከእነርሱ ጋር በደመና ውስጥ ይነጠቃሉ፤ ጌታንም በአየር ላይ ተቀብለው “እንዲሁም ሁልጊዜ ከጌታ ጋር እንሆናለን” ይላቸዋል። የጳውሎስ ዋና ሥነ-መለኮታዊ ትኩረት የጊዜ ቀመርን በማስላት ላይ ሳይሆን፣ በሞት ፊት ለማይናወጥ ማበረታቻና እርግጠኛ ተስፋ ላይ መሆኑን ያሳየናል።
የዮሐንስና የጴጥሮስ አፖካሊፕቲክ ራዕይ
የኢየሱስ ክርስቶስን መሠረታዊ የፍጻሜ ዘመን ትምህርት እና የሐዋርያው ጳውሎስን ሥርዓታዊ አስተምህሮ በጥልቀት ከተመለከትን በኋላ፣ የአዲስ ኪዳን የፍጻሜ ዘመን ታላቅ ሥዕል በሁለት ተጨማሪ ቁልፍ ሐዋርያት ራእይ ወደ ፍጹም መደምደሚያው ይደርሳል፤ እነርሱም ዮሐንስና ጴጥሮስ ናቸው። ጳውሎስ በመልእክቶቹ ይበልጥ ሥርዓታዊና ትምህርታዊ የሆነ የፍጻሜ ዘመን ትምህርትን ሲያቀርብ፣ የዮሐንስና የጴጥሮስ ጽሑፎች ግን የመጨረሻውን ዘመን በተመለከተ እጅግ ምሳሌያዊ፣ ምስጢራዊ እና መላውን አጽናፈ ዓለም የሚያጠቃልል አጽናፈ-ዓለማዊ ራእዮችን ያቀርባሉ።
የራእይ መጽሐፍ
የራእይ መጽሐፍ የመጽሐፍ ቅዱስ የፍጻሜ ዘመን ትምህርት ታላቅ መደምደሚያ ነው። ሐዋርያ ዮሐንስ በሮም መንግሥት ስደት ምክንያት በጳጥሞስ ደሴት ታስሮ ሳለ የተጻፈ ሲሆን፣ ጥልቅ የሆኑ ምሳሌያዊ ምስሎችን እና አስገራሚ ሰማያዊ ራእዮችን በመጠቀም የክርስቶስን የመጨረሻና ፍጹም ድል ይተነብያል። ይህ መጽሐፍ በአንድ በኩል ክፋት፣ ሐሰተኛ ሥርዓቶችና ሰይጣን የመጨረሻውና የማይቀለበስ ፍርድ እንደሚጠብቃቸው ሲያሳይ፤ በሌላ በኩል ደግሞ የእግዚአብሔር የመጨረሻው ተስፋና እቅድ የሆነውን የፍጥረት ሁሉ መታደስ በጉልህ ያሳያል።
የክርስቶስ መመለስ
“እነሆ፣ ከደመና ጋር ይመጣል፣ ዓይንም ሁሉ ያየዋል፣ የወጉትም ያዩታል” (ራዕይ 1:7)።
በራእይ መጽሐፍ ኢየሱስ እንደታረደ በግ ብቻ ሳይሆን፣ በነጭ ፈረስ ላይ የተቀመጠ፣ በጽድቅ የሚፈርድና የሚዋጋ፣ እንዲሁም "የነገሥታት ንጉሥና የጌቶች ጌታ" የሆነ አሸናፊ ሆኖ ይታያል (ራዕይ 19:11–16)። እርሱም አውሬውንና ሐሰተኛውን ነቢይ ለዘላለም ያሸንፋል።
የመጨረሻው ፍርድ
“ታላቅ ነጭ ዙፋንም አየሁ… ሙታንም በመጻሕፍት ተጽፎ እንደ ነበረ እንደ ሥራቸው መጠን ተፈረደባቸው” (ራዕይ 20:11–15)።
ሰይጣን ለሺህ ዓመት ይታሰራል (ራዕይ 20:1–3)፣ በመጨረሻም ኃጢአትና ሞት ከነ ጭፍሮቻቸው ወደ እሳት ባሕር ይጣላሉ። ክፋት ለጊዜው መቀጣቱ ብቻ ሳይሆን፣ ከእግዚአብሔር ፍጥረት ውስጥ ለዘላለም ይደመሰሳል።
አዲስ ሰማይና አዲስ ምድር
“አዲስ ሰማይንና አዲስ ምድርንም አየሁ፥ ፊተኛው ሰማይና ፊተኛይቱ ምድር አልፈዋልና፥ ባሕርም ወደ ፊት የለም።” (ራዕይ 21:1)።
ይህ የቤዛነት ታሪክ ታላቁ ጫፍ ነው። የእግዚአብሔር ማደሪያ አሁን በሩቅ ሰማይ ሳይሆን ከሰው ልጆች ጋር በምድር ይሆናል (ራዕይ 21:3)። የኃጢአት ውጤት የሆኑት ሞት፣ ሐዘን፣ ጩኸት ወይም ሥቃይ ከእንግዲህ ወዲህ አይኖሩም (ራዕይ 21:4)። "ባሕርም የለም" የሚለው ምሳሌያዊ አገላለጽ፣ በብሉይ ኪዳን የክፋት፣ የሁከትና የመለያየት ተምሳሌት የነበረው ኃይል ሁሉ መወገዱን ያበስራል።
የክርስቶስ ተቃዋሚ - የዮሐንስ መልእክታት
ሐዋርያው ዮሐንስ በመልእክቱ "ልጆች ሆይ፣ የመጨረሻው ሰዓት ነው" (1ኛ ዮሐንስ 2:18) በማለት ሲያውጅ፣ ቤተ ክርስቲያን ከክርስቶስ ትንሳኤ ጀምሮ እስከ ዳግም ምጽአቱ ባለው አጠቃላይ ጊዜ ውስጥ፣ በ"መጨረሻው ዘመን" ውስጥ እንደምትገኝ ሥነ-መለኮታዊ ማረጋገጫ ይሰጣል።
ዮሐንስ ስለ "ክርስቶስ ተቃዋሚ" ሲያስተምር፣ ትኩረቱ ወደፊት ስለሚነሳው አንድ የፖለቲካ ግለሰብ ላይ ብቻ ሳይሆን፣ አሁንም በዓለም ውስጥ እየሠራ ስላለው የሐሰት መንፈስ ጭምር ነው። በተለይም የክርስቶስን በሥጋ መምጣት የሚክዱና የወንጌልን እውነት የሚያጣምሙ ሐሰተኛ መምህራንን "የክርስቶስ ተቃዋሚዎች" ብሎ ይጠራቸዋል። የዮሐንስ የፍጻሜ ትምህርት አማኞችን ወደ ፍርሃት ሳይሆን፣ ወደ አስደናቂ ተስፋና ወደ ግል ቅድስና ይመራቸዋል፤ "እርሱ ሲገለጥ እርሱን እንመስላለንና... ይህንም ተስፋ በእርሱ የሚያደርግ ሁሉ እርሱ ንጹሕ እንደ ሆነ ራሱን ያነጻል" (1ኛ ዮሐንስ 3:2-3)።
የኮስሚክ በእሳት መታደስ
በ2ኛ ጴጥሮስ ምዕራፍ 3 ላይ፣ ሐዋርያው ጴጥሮስ አሁን ያለው በኃጢአት የተበላሸው ዓለም፣ በጥፋት ውኃ እንደተቀጣው ሁሉ፣ በመጨረሻው ዘመን ደግሞ በእሳት እንደሚነጥር ፣ እንደሚጠፋ ያስተምራል። ይህ እሳት ግን ፍጥረትን ወደ ኢምንትነት ለመቀየር ሳይሆን፣ ልክ ወርቅ በእሳት ተፈትኖ ዝገቱ እንደሚወገድበት፣ ፍጥረትን ከኃጢአት እርግማን ለማንጻት የሚመጣ መለኮታዊ እሳት ነው። በዚያም ላይ የእግዚአብሔርን ቃል ኪዳን መሠረት በማድረግ፣ "ጽድቅ የሚኖርባትን አዲስ ሰማይና አዲስ ምድር እንጠብቃለን" (2 ጴጥ 3:13) በማለት ያረጋግጣል። የጴጥሮስ መልእክት፣ የፍጻሜ ዘመን ትምህርት የሥነ-መለኮት ዕውቀት ማከማቻ ብቻ ሳይሆን፣ እግዚአብሔር የፍጥረት ሁሉ ቤዛነት የመጨረሻ ፍጻሜውን እንደሚያገኝ የሚያሳይና ለቅዱስ ኑሮ የሚያነሳሳ ታላቅ ራእይ መሆኑን ያትታል።
የዮሐንስ እና የጴጥሮስ የፍጻሜ ዘመን ትምህርት ንጽጽር
| ቁልፍ ጭብጥ | የራእይ መጽሐፍ | የዮሐንስ መልእክታት (1-3) | 2ኛ ጴጥሮስ |
|---|---|---|---|
| የክርስቶስ መመለስ | እንደ አሸናፊ ንጉሥና ኃያል ፈራጅ | ለቅድስናና ለንጽህና ያነሳሳል | ዘግይቷል የሚመስለው ለንስሐ ጊዜ ለመስጠት ነው (እርግጠኛ ነው) |
| የመጨረሻው ፍርድ | ታላቁ ነጭ ዙፋን እና የእሳት ባሕር | በ"ክርስቶስ ተቃዋሚ" (የሐሰት ትምህርት) ጭብጥ ውስጥ ይታያል | የጌታ ቀን እንደ ሌባ በድንገት ይመጣል |
| የኮስሚክ መታደስ | አዲስ ሰማይ፣ አዲስ ምድር፣ እና አዲሲቱ ኢየሩሳሌም | እርሱን የመምሰል (Glorification) የወደፊት ክብር | አሮጌው ሥርዓት በእሳት ይቀልጣል፤ አዲስ ይተካዋል |
| ሥነ-ምግባራዊ ምላሽ | በመከራ ውስጥ ጽናት፣ እና ለእግዚአብሔር ብቻ አምልኮ ማቅረብ | ወንድማማቻዊ ፍቅር እና ለእውነት መታዘዝ | ቅዱስ ኑሮ፣ እግዚአብሔርን መምሰልና መንግሥቱን መናፈቅ |
የሺህ ዓመት እይታዎች
የመጽሐፍ ቅዱስ የፍጻሜ ዘመን ትምህርት በርካታ ቁልፍ ጭብጦችን ያካተተ ሲሆን፣ በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥም በተለያዩ መንገዶች ተተርጉሟል። ይህ በዋነኛነት የሚታየው በራዕይ 20 ላይ የተመሠረቱ የሺህ ዓመት ፣ ሚሊኒየም ትርጓሜዎች ሲሆኑ፣ ይህም ቅድመ-ሺህ ዓመት፣ ድህረ-ሺህ ዓመት እና አንድ ሺህ ዓመት አይደለም በሚሉ ሶስት ዋና ዋና አመለካከቶች ይከፈላል። ምንም እንኳን እነዚህ አመለካከቶች በጊዜ አደረጃጀታቸው ቢለያዩም፣ የጋራ መግባቢያቸው የክርስቶስ የመጨረሻ ድልና የዘላለም መንግሥት መመሥረት ነው።
ፕሪሚሌኒያሊዝም
ክርስቶስ በምድር ላይ የ1,000 ዓመት ግዛት ከመጀመሩ በፊት ይመለሳል።
ቅደም ተከተል:
- የአሁን ዘመን
- ክርስቶስ ይመለሳል
- ሰይጣን ይታሰራል፣ ክርስቶስ ለ1,000 ዓመት ይገዛል
- የመጨረሻው ፍርድ
- አዲስ ሰማይና አዲስ ምድር
ልዩነቶች:
- ታሪካዊ ፕሪሚሌኒያሊዝም: ቤተ ክርስቲያን በመከራ ውስጥ ታሳልፋለች።
- ዲሰፔንሴሽናል ፕሪሚሌኒያሊዝም: ከመከራ በፊት መነጠቅን እና ለእስራኤልና ለቤተ ክርስቲያን የተለዩ ዕቅዶችን ያካትታል።
አሚሌኒያሊዝም
“ሺህ ዓመት” የአሁን የቤተ ክርስቲያን ዘመን ምሳሌያዊ ነው፣ “ሺህ ዓመት የለም” ማለት ሳይሆን፣ በራዕይ 20 ላይ የተጠቀሰው ሺህ ዓመት ምሳሌያዊ ነው የሚል አመለካከት ነው። ወደፊት የሚመጣ በቃል በቃል ሺህ ዓመት የምድራዊ መንግሥት የለም።
ቅደም ተከተል:
- የክርስቶስ የአሁን ግዛት
- የሰይጣን ተጽዕኖ የተገደበ ነው
- ክርስቶስ ለመጨረሻ ፍርድና ትንሣኤ ይመለሳል
ራዕይ 20 ምሳሌያዊ ነው፣ የክርስቶስን ድል በቤተ ክርስቲያን በኩል ይገልጻል።
ፖስትሚሌኒያሊዝም
ክርስቶስ የሚመለሰው ወንጌል ከተስፋፋ በኋላ እና ማህበረሰቡ የክርስትና ተጽዕኖ ወርቃማ ዘመን ካጋጠመው በኋላ ነው። የእግዚአብሔር መንግሥት በታሪክ ውስጥ ቀስ በቀስ ያሸንፋል።
ቅደም ተከተል:
- የቤተ ክርስቲያን ዘመን ወደ ዓለም አቀፍ የወንጌል ስኬት ይመራል
- ሺህ ዓመት (ምሳሌያዊ ወይም ረጅም ጊዜ)
- ክርስቶስ ይመለሳል
ወንጌላዊነትና የክርስትና ባህል ግንባታ ዓለምን ቀስ በቀስ በመለወጥ ታላቅ የሰላምና የጽድቅ ዘመን ያመጣሉ።
| እይታ | የሺህ ዓመት ዓይነት | ክርስቶስ መቼ ይመለሳል? | የቤተ ክርስቲያን ዘመን እይታ |
|---|---|---|---|
| ፕሪሚሌኒያሊዝም | ቃል በቃል | ከሺህ ዓመት በፊት | እየጨመረ የሚሄድ ግጭት፣ መከራ |
| አሚሌኒያሊዝም | ምሳሌያዊ | በታሪክ መጨረሻ | ክርስቶስ አሁን በቤተ ክርስቲያን ይገዛል |
| ፖስትሚሌኒያሊዝም | ምሳሌያዊ/ቃል በቃል | ከሺህ ዓመት በኋላ | የወንጌል ቀስ በቀስ ድል |
መከራ፣ መነጠቅ እና የትርጓሜ አቀራረብ
መከራ
“መከራ” በማቴዎስ 24፣ ራዕይ 6–18፣ እና ዳንኤል 9 ባሉ ጥቅሶች ላይ የተገለጸውን ታላቅ ሥቃይ ጊዜን ያመለክታል። ዲሰፔንሴሽናል ፕሪሚሌኒያሊዝም፣ በዓለም ታሪክ ውስጥ ወደፊት የሚመጣ የሰባት ዓመት ታላቅ መከራ አለ ብሎ ያስተምራል። ይህ የክርስቶስ ጠላት (ፀረ-ክርስቶስ) የሚገለጥበት ጊዜ ነው። የሰባቱ ዓመት መከራ ካለቀ በኋላ፣ ክርስቶስ በክብርና በኃይል ይመለሳል።
መነጠቅ
በ1ኛ ተሰሎንቄ 4:16–17 ላይ የተመሠረተ፡- “ከዚያም እኛ በሕይወት ያለን… ከእነርሱ ጋር… ጌታን በአየር ላይ ለመገናኘት እንነጠቃለን።”
- ቅድመ-መከራ እይታ: አማኞች ከመከራ በፊት (በድብቅና በድንገት) “ይነጠቃሉ።”
- ድኅረ-መከራ እይታ: አማኞች መከራን ተቋቁመው ክርስቶስ ሲመጣ ይነጠቃሉ።
አሚሌኒያሊዝም እና ፖስትሚሌኒያሊዝም፣ ትንሣኤና መለወጥን አንድና ወጥ የሆነ፣ በይፋ የሚፈጸም ክስተት አድርገው ይመለከቱታል። በ1ኛ ተሰሎንቄ 4 ላይ የተገለጸው “መነጠቅ” በነዚህ አመለካከቶች ዘንድ የሚታየው، በድብቅ የሚፈጸም ሳይሆን፣ ንጉሣቸውን ለመቀበል ወደ አየር የሚወጡና ወዲያውኑ ከእርሱ ጋር ወደ ምድር የሚመለሱበት ምሳሌያዊ ተግባር ነው።
ምሳሌያዊነት ከቃል በቃል ትርጉም ጋር
የራዕይ መጽሐፍ እና አፖካሊፕቲክ ሥነ ጽሑፍ እጅግ በጣም ምሳሌያዊ በመሆናቸው፣ በቃል በቃል እና በምሳሌያዊ ትርጓሜ መካከል መለየት ወሳኝ ነው። ማንኛውንም ነገር በቃል በቃል ከመውሰድ በፊት፣ ከብሉይ ኪዳን ጋር ያለውን ግንኙነት መፈተሽ ወሳኝ ነው። የራዕይ ዋና ዓላማ ዝርዝር የጊዜ ሰሌዳን መስጠት ሳይሆን፣ ክርስቶስ በመጨረሻው ታሪክ ላይ ድል እንደሚነሣ በማረጋገጥ፣ አማኞችን በተስፋና በጽናት እንዲኖሩ ማበረታታት ነው።
ምሳሌያዊ ትርጓሜ:
የአፖካሊፕቲክ ጽሑፍ ዘውግን ይገነዘባል። ለምሳሌ፡- አውሬዎች = መንግሥታት፣ 1,000 ዓመት = የጊዜ ሙሉነት፣ 144,000 = የእግዚአብሔር ሕዝብ ሁሉ ምሳሌ። ይህ አቀራረብ በሥነ-መለኮታዊ ትርጉም ላይ ያተኩራል፣ በግምታዊ ዝርዝሮች ላይ አይደለም።
ቃል በቃል ትርጓሜ:
በተለይም በዲሰፔንሴሽናል ማዕቀፎች ውስጥ ቁጥሮችን እና ክስተቶችን ቃል በቃል ይወስዳል። የትንቢትን ፍጻሜን ያሳያል፣ እንደ እስራኤል መመለስ ወይም የጂኦፖለቲካዊ ግጭቶች።
በልዩነት ውስጥ አንድነት፡ ይህ ለምን አስፈላጊ ነው?
ክርስቲያኖች በዝርዝሮች ላይ ባይስማሙም፣ አብዛኞቹ በእነዚህ ዋና ዋና የፍጻሜ ዘመን ማረጋገጫዎች ላይ ይስማማሉ፡-
- ኢየሱስ ክርስቶስ በሥጋ ይመለሳል
- ሙታን ይነሳሉ
- የመጨረሻ ፍርድ ይኖራል
- እግዚአብሔር ሁሉንም ነገር አዲስ ያደርጋል
የፍጻሜ ዘመን ትምህርት እውነተኛ ዓላማው አማኞችን በተስፋና በወንድማማችነት አንድ ማድረግ ሲሆን፣ በግምታዊ አስተሳሰብና በዝርዝር የጊዜ ሰሌዳዎች መከፋፈል የለበትም። በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ "ክርስቶስ በዚህ ቀን ይመጣል" ብለው ቀንን የቆረጡ ብዙዎች ተሳስተው የእግዚአብሔርን ስም አሰድበዋል። ኢየሱስ ራሱ በሐዋርያት ሥራ 1:7 ላይ "አብ በገዛ ሥልጣኑ ያደረገውን ወራትንና ዘመናትን ታውቁ ዘንድ ለእናንተ አልተሰጣችሁም" በማለት ከግምታዊ ስሌት ይልቅ በወንጌል ተልዕኮ ላይ እንድናተኩር አዟል።
የመጽሐፍ ቅዱስ አስተምህሮ ሁሉንም የፍጻሜ ዘመን ትምህርቶች በአንድነት የሚያገናኘው ዋናው ነጥብ፣ የመጨረሻው ትኩረት በሰንጠረዦች እና በዘመናት ስሌት ላይ ሳይሆን፣ በክርስቶስ ክብር፣ በክፋት ሽንፈት፣ እና በእግዚአብሔር ሕዝብ ዘላለማዊ ደስታ ላይ መሆኑ ነው። የኢየሱስ፣ የጳውሎስ፣ የጴጥሮስ እና የዮሐንስ ትምህርቶች ስለ ክርስቶስ መመለስ፣ ስለ ሙታን ትንሣኤ እና ስለ ፍጥረት መታደስ ጥልቅ ግንዛቤ ይሰጣሉ።
የጋራ ተስፋችን
ስለሆነም፣ የፍጻሜ ዘመን ትምህርት በክርስትና ሕይወት ውስጥ ያለው ሚና፣ በአሁኑ ጊዜ የሚደርሱትን መከራዎች በጽናት እንድንቋቋም ማበረታታትና፣ እግዚአብሔር በዓለም ታሪክ ላይ የመጨረሻው ቃል እንዳለው እንድናምን ማድረግ ነው። በጉጉት የምንጠብቀው የመጨረሻው እውነትም፣ ሁሉም በከንቱ እንዳልነበር የሚያረጋግጥ የክርስቶስ የመጨረሻ ድልና የዘላለም መንግሥት ነው። ይህ ተስፋ እርስ በርሳችን እንድንዋደድ፣ በቅድስና እንድንኖርና ወንጌልን ለዓለም እንድናደርስ የሚያነሳሳን ሞተር ሊሆን ይገባል እንጂ፣ የመለያያ ግድግዳ ሊሆን አይገባም።